Türkiye'de beklenen gelişme!
Yurtdışı piyasalardaki olumsuz hava ve iç siyasete yönelik endişelerle borsa yüzde 3.1 düşerken, dolar 1,3430 YTL’ye kadar çıktı

ABD’de kredi piyasasına ilişkin endişeler ve iç piyasada Gül’ün adaylığının yeni bir kriz yaratacağı kaygılarıyla piyasalarda aşağı yönlü seyir izleniyor. ABD ve Asya borsalarının eksiyle kapanmasının ardından İMKB’de de sert düşüş yaşanıyor.

Güne 49 bin 880 puandan başlayan İMKB Ulusal 100 Endeksi ilk seans sonunda 1.572 puanlık düşüşle 48 bin 308 puana geriledi. Hisse senetlerinin değer kaybı yüzde 3.15 oldu.

Global piyasalardaki zayıflıkla dolar YTL karşısında yükselişe geçti. Dün 1,30 seviyelerinde işlem gören dolar bugün bankalararası piyasada 1,33 düzeyinden açıldı. Dolar 1,3430 YTL’ye kadar yükseldi.

Tahvil ve bono piyasasında en çok işlem gören 6 Mayıs 2009 vadeli tahvilin bileşik faizi yüzde 18.18’e yükseldi.

Pimco: Türk tahvili almayın

KREDİ KAYGILARI BORSALARI AŞAĞI ÇEKTİ
Piyasalarda kredi sıkışıklığı endişelerinin derinleşmesi küresel hisse senedi piyasalarında düşüşlerin sürmesine yol açıyor. Wall Street’in dün yüzde 2’ye yaklaşan oranlarda düşerek yaklaşık son dört ayın en düşük düzeyine gerilemesinin ardından, Asya borsaları da bugün değer kaybetti.

Tokyo Borsası bugün yüzde 2.2 düşerek 2007’nin en düşük düzeyine gerilerken, diğer Asya borsalarında kayıplar yüzde 6’ya yaklaştı. Avrupa borsalarında ise kayıplar yüzde 1’i aşıyor.

Mobius: Gelişen piyasalar güçlü

CARRY TRADE RÜZGARI TERSE DÖNÜYOR
Yatırımcıların riskten kaçması carry trade (faizi düşük para birimleri cinsinden borçlanarak yüksek getirili enstrümanlara yatırım yöntemi) rüzgarının terse dönmesine neden oluyor. Dolar/yen paritesi son dört buçuk ayın en düşük düzeyi olan 116,62’ye gerilerken, Euro/yen paritesi de dört buçuk ayın en düşük noktası olan 157,22’ye indi.

MERKEZ, DÖVİZ ALIM TUTARINI DÜŞÜRDÜ
Piyasalardaki dalgalanmaya Merkez Bankası da sessiz kalmadı. Merkez Bankası, 24 Temmuz’da döviz arzının artacağı beklentisiyle 120 milyon dolara yükselttiği döviz alım ihalelerindeki toplam tutarı piyasalarda artan dalgalanmalar nedeniyle tekrar 45 milyon dolara düşürdü.

Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamada, “Son günlerde gelişmiş ülke konut ve kredi piyasalarındaki olumsuz gelişmelerin etkisiyle diğer gelişmekte olan ülke piyasalarında olduğu gibi ülkemiz piyasalarında da oynaklığın arttığı gözlenmektedir” denildi.

        Milyarca dolarlık şirket birleşmelerindeki finansman ihtiyacı ile başlayan ardından ABD'de mortagage şirketlerinin nakit sıkıntısına girmesiyle derinleşen uluslararası mali piyasalardaki krizin Türkiye gibi yükselen piyasaları bu defa kötü vurabileceği uyarısı yapıldı.
      Yabancı banka uzmanları, geçen Cuma günü başta ABD Merkezi olmak üzere Avrupa ve Asya'daki çok sayıda Merkez Bankası'nın uluslararası bankacılık sistemine milyarca dolar enjekte etmesine rağmen piyasaların sakinleşmediğine dikkat çektiler.
      Uzmanlar, krizin daha da derinleşmesi halinde, başta Türkiye olmak gelişmekte olan piyasaların "çok kötü etkileneceğini" önesürüyor ve "bu defa Türkiye gibi piyasaları kurtarmamız çok zor olacak" görüşünü ifade ettiler.
     
      "TÜRKİYE'Yİ KORUMAMIZ BU DEFA ZOR OLACAK"
      Danimarka'nın Danske Bank analisti Lars Christensen, geçen Cuma günkü gelişmelerle ilgili hazırladığı piyasa değerlendirmesinde, "Bu çöküş böyle devam ederse yükselen piyasalara etkisi büyük olacaktır. Başta Türkiye olmak üzere Afrika, İrlanda, Macaristan, Endonezya ve Filipinler piyasalarının en fazla etkilenmesi bekleniliyor" görüşünü savundu.
      Christensen, değerlendirmesinde "Yükselen piyasalarda durum tamamen belirsiz ve bu piyasalar çok gergin. Eğer gelişmiş ülke piyasalarında kredi ihtiyacına yönelik baskılar artarsa, zaten büyük dış borç ve cari açıklarla boğuşan yükselen piyasaların ek sıkıntılar yaşamaları kaçınılmaz olacaktır" ifadelerini kullandı.
      Buna örnek olarak Türkiye, Güney Afrika, Macaristan ve İzlanda'yı örnek gösteren Danimarkalı uzman, bu ülkelerin uzun zamandır başta cari işlemler açıklarını dengelemek için mücadele ettiklerini kaydetti.
      Christensen, "Eğer batılı piyasalardaki kredi sıkışıklığı daha da kötüleşirse, açıkca gözüküyorki, sürekli vurguladığımız global ekonominin güçlü olması, bu defa yükselen piyasaları korumakta yetersiz kalacak gibi gözüküyor" görüşünü önesürdü.
     
      "PİYASALAR NAKİT ARIYOR"
      Türkiye gibi yükselen piyasalara yönelik danışmanlık yapan RBC Capital Markets adlı firmanın baş araştırmacısı Nick Chamie da yaptığı açıklamada, "Gelişmiş piyasalardaki yatırımcılar tüm risklerini gözden geçiriyorlar ve nakit bulabilmek için özellikle yükselen piyasalardaki varlıklarının getiri riskini hesaplıyorlar" şeklinde konuştu.
      Aynı firmanın yaptığı başka bir değerlendirmede de, ekonomik politikalar, finansman ihtiyacı, pörtfoy girişi ve cari işlemler desteği kriterlerine göre Türkiye orta dereceli riskli ülkeler grubunda yer alıyor. En az riskli ülke grubunda Brezilya ve Rusya, en fazla riskli grupta İzlanda, Güney Afrika ve Arjantin bulunuyor.
      Geçen Cuma günü, İstanbul Menkul Kıymetler borsa endeksi yüzde 1.6 oranında gerilerken, Çekoslovaya, Güney kore, Çin, Filipinler, Rusya borsalarındaki kayıp yüzde 5'lere kadar yükselmişti.
      Piyasalarda, Cuma günü, YTL dolar karşısında yüzde 1.2 değer kaybederken, Brezilya pezosu yüzde 1.9, İzlanda Krona'sı yüzde 3.2, Macaristan Florini yüzde bir oranında değer kaybetti.
      New York piyasalarında işlem gören yükselen piyasalar tahvillerinde büyük kayıp yaşadı. Kayıplar 10 ile 15 puanı bulurken, en büyük kayıp Türkiye, Macaristan, Güney Afrika ve Brezilya tahvillerinde görüldü.

Tüketici kredileri 52.9 milyar YTL'ye çıktı

  Tüketici kredileri, 22 Haziran itibarıyla 932,1 milyon YTL artarak 52 milyar 935,3 milyon YTL'ye çıktı. Söz konusu krediler, 15 Haziran tarihi itibarıyla 52 milyar 3,2 milyon YTL düzeyinde idi.

Merkez Bankası verilerine göre, tüketici kredileri kapsamında konut kredileri 25 milyar 190,2 milyon YTL, taşıt kredileri 5 milyar 801,3 milyon YTL, diğer krediler 21 milyar 943,8 milyon YTL olarak hesaplandı.

Bireysel kredi kartları ise 22 Haziran itibarıyla 23 milyar 293,1 milyon YTL'den 22 milyar 995,6 milyon YTL'ye indi.
YTL cinsinden bireysel kredi kartlarının 9 milyar 299,5 milyon YTL'si taksitli, 13 milyar 652 milyon YTL'si taksitsiz kredi kartından oluştu.

Tüketici kredilerinin yaklaşık 15,6 milyar YTL'si kamu bankaları, yaklaşık 27,3 milyar YTL'si özel bankalar, 10,1 milyar YTL'si de yabancı bankaları içeriyor.

Kartta kara tablo!

Kredi kartı sayısındaki artışla birlikte borçlar da arttı. Borç nedeniyle geçen yıl 200 bin kişi olan takipteki tüketici sayısı, bu yıl 262 bine yükseldi
Kredi kartı borcu nedeniyle geçen yıl 200 bin kişi olan takipteki tüketici sayısı, bu yıl 262 bine yükseldi. Geçen yıl tüketicilerin bankalara olan toplam 20.9 milyar YTL’lik kredi borcu ise 22.6 milyar YTL seviyesine çıktı. Tüketici Dernekleri Federasyonu’nun (TÜDEF) verilerine göre, geçen yıl kredi kartı borcu nedeniyle takipteki tüketici sayısının 200 bin kişi olduğu, söz konusu rakamın bu yıl ise 262 bin kişiye ulaştığı belirlendi.

ARTIŞ ORANI
Geçen yıl tüketicilerin bankalara olan toplam 20.9 milyar YTL’lik kredi borcu da 22.6 milyar YTL seviyesine çıktı. Tüketicilerin bankalara olan toplam kredi kartı borcu 2006’da 7.6 milyar YTL seviyesinde iken bu yıl 8.59 milyar YTL’ye yükseldi. 2006 yılı sonu yıllık enflasyon oranı yüzde 9.6 iken, bu yıl kredi kartı yıllık faiz oranı yüzde 66.60 oldu. Bir önceki yıla göre kredi kartı ile alışverişteki işlem hacmi yüzde 26 artış gösterdi.

İŞLETİM ÜCRETİ
Bankaların bir yılda tüketiciden aldığı kart aidatı tutarı 975 milyon YTL, bankaların yıllık olarak tüketiciden aldığı hesap işletim ücreti tutarı ise 5 milyon YTL olarak belirlendi. Kredi kartında bir önceki yıla göre borçlanma artış oranı yüzde 12'lik artış yakaladı.

---

Memura 1 YTL limitli kredi kartı
İZMİR Adliyesi'nde görev yapan devlet memuruna bir banka, 1 YTL limitli kredi kartı gönderdi. 1 YTL'lik limit nedeniyle şaşkına dönen memur Göksel E, bankanın uygulamasına anlam veremediğini söyledi. Bankaya babası adına çektikleri kredi işlemi için gittiğini kaydeden Göksel E, yaşadıklarını şöyle anlattı: ''Size bir kredi kartı verelim' dediler. Gönderdikleri kredi kartı ile alışveriş yapmaya kalkıştım. Market görevlisi limitimin yetersiz olduğunu söyledi. Yanlışlık olduğunu düşündüm ama bankanın kartla birlikte gönderdiği, limit miktarının da yer aldığı evraka bakınca ktımın 1 YTL limitli olduğunu gördüm.'' Kredi kartını iptal ettiren Göksel E, ''Bankanın ne yapmak istediğini anlayamadım. 'Size kart veremeyiz' deselerdi daha iyi olurdu. Üstelik kullandığım takdirde 30 YTL'lik de masraf alacaklarmış'' dedi.

 Hukukçular, kredi kartı borçları ve haciz korkusuyla uygulanan formalite boşanmalarında 'önlenemez bir artış' olduğunu söylüyor.

“Kredi kartı borcunu ödeyemez hale geldim. Birini kapatmak için diğer bankadan kart alınca çıkmaza girdim. Borç, faiziyle 8 bin YTL'ye ulaşınca bankalar dava açtı. Altı yıllık eşimle tek celsede boşandık. Eşyaları eşime bıraktım. Haciz memurları boşanma kararını görünce hiçbir işlem yapamadı. Şimdi nikâhsız yaşıyoruz."

Özel bir şirkette çalışan genç adam, 'formalite boşanmasını' böyle anlatıyor. Daha önce asliye hukuk mahkemelerinde görülen boşanma davalarının adresi, 2002'den beri yeni kurulan aile mahkemeleri. Buradaki boşanma davalarının önemli bölümü 'formalite' gereği. Yani banka kredisi, kredi kartı borcunu, çek veya senetlerini ödeyemeyen çiftler hacizden kurtulmak, kadınlar ölen ana - babalarının maaşını alabilmek için boşanıyor, ancak birlikte yaşamaya devam ediyor.

Hukukçular, bu yılın ilk altı ayında formalite boşanması diye nitelendirdikleri boşanmalarının sayısının geçen yıla yüzde 60 arttığını öne sürüyor.

İzmir'de yıllarca Asliye Hukuk Mahkemesi'nde, 2002'den beri de Aile Mahkemesi'nde hâkim Hayri Sefer Ayan "Hangisi formalite hangisi gerçek boşanma, bilmek imkânsız" diyor, "Mahkemeler ilk kurulduğunda gerçekten geçinemeyen çiftlerin boşanma sayısı daha fazlaydı. Ekonomik sıkıntılar çiftleri formalite boşanmaya zorluyor.

Uzlaştırma çabalarımız oluyor ama boşanmak istediklerini söyleyince, mecburen boşuyoruz. Bu tip davalarda önlenemez artış var." İzmir Barosu avukatı Mustafa Tekin'e göre özellikle bir-beş yıllık evliler buna başvuruyor: "Çünkü bu gençler, ekonomik koşullar altında eziliyor. İstanbul'dan sonra en çok Ankara ve İzmir'de bu yaşanıyor. Üç ilde mahkeme sayısı artırıldı. Bir mahkeme yılda 2 bin 500 dosyaya, günde 30-40 boşanma, nafaka davasına bakıyor."

İzmir Barosu Avukatlarından Özen İnci, kredi kartından kesilen 30 YTL yıllık aidat bedelinin haksız olduğu gerekçesiyle başlattığı hukuk mücadelesini kazandı.

Avukat Özen İnci kendisi gibi avukat olan nişanlısı Murat Uslu aracılığıyla Karşıyaka Tüketici Sorunları Hakem Heyeti'ne başvurdu. Başvuruda bankanın aldığı yıllık 30 YTL kart aidat bedelinin haksız olduğunu iddia etti. Banka avukatları ise kart üyelik ücretinin sözleşme kapsamına göre alındığını, yürürlükteki bankacılık mevzuatına ve bankacılık uygulamalarına uygun bulunduğunu, banka ve tüketici arasında imzalanan sözleşmeye göre 15 ile 100 YTL arasında, kart sınıfına göre her yıl alınmasının düzenlendiğini belirtti. Türkiye Bankalar Birliği tarafından kredi kartı üyelik aidatının müşteriye yansıtılmasında hukuki sakınca bulmadığının da vurgulandığı dilekçede, kart üyelik ücreti uygulamasının yasal dayananağının kanunlar, yönetmelikler ve taraflar arasında imzalanan sözleşmeler olduğu anlatıldı. Şikayetin reddine karar verilmesi istendi.

HAKEM HEYETİ VE MAHKEME BANKAYI HAKSIZ BULDU

Karşıyaka Tüketici Sorunları Hakem Heyeti, incelenen şikayetin yerinde olduğuna karar verdi. Hakem heyeti, sözleşmenin tüm sayfalarının taraflarca imzalanması gerektiğini, ancak bunun yerine getirilmediğini, sadece son sayfasının imzalatıldığını, yazı karakterinin 12 puntodan küçük olduğunu ve daha önce verilen benzer şikayet kararları dikkate alınarak tüketicinin talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirtti. Tüketici Heyeti, Avukat Özen İnci'nin şikayetinin kabul edilmesine, hak arama gideri olan 10 YTL'nin ve kredi kartından kesilen yıllık üyelik bedeli olan 30 YTL'nin, kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle geri ödenmesine karar verdi.

Tüketici Heyeti'nin verdiği karara itiraz eden banka avukatları, kararın iptal edilmesi için Tüketici Mahkemesi'nde dava açtı. İzmir Tüketici Mahkemesi de davayı inceledikten sonra gerekçesini sonra açıklamak üzere, bankanın itirazının reddine karar verdi.