
Çorum’a bağlı Alaca ilçesinin 15 kilometre kuzeybatısında yer alan ve
önemli arkeolojik ören yerlerinden biri olan Alacahöyük’teki kazılar
100. yılına ulaştı. Kalkolitik Çağ’dan (MÖ 4 bin) günümüze kadar
sürekli bir iskana sahne olan Alacahöyük,
Hititlerin önemli merkezlerinden biri. Görkemli sfenksli kapısı, dini
ve resmi yapıları ile bir açıkhava müzesi niteliğindeki Alacahöyük’teki
ilk kazılar, 1907 yılında Rum asıllı arkeolog Theodor Makridi
tarafından başlatıldı.
100.
yıl
kapsamında bir dizi etkinliğe ev sahipliği yapacak olan ve dünyada
ilkleri içinde barındıran Alacahöyük’ün kazı başkanlığını, 1996’dan bu
yana Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji
Bölümü’nden Prof. Dr. Aykut Çınaroğlu
gerçekleştiriyor.
Atatürk yeniden başlattı
Çınaroğlu, kazı sürecini şöyle anlatıyor:
“Alacahöyük,
Atatürk’ün başlattığı ilk milli kazı. 1907’de Rum asıllı Teodor
Makridi, Osmanlı adına 15 - 16 gün kadar
Alacahöyük’te çalışıyor. Fakat sonrasında bir çalışma olmuyor. 1935’te
Atatürk buradaki kazılara yeniden başlama emrini veriyor. Kazı
çalışmaları Atatürk’ün ölümünden sonra yavaşlıyor, ardından 10 - 12 yıl
kadar duraksıyor. 1983’ten sonra ise hiç
kazılmıyor. 1996 yılında Ankara Üniversitesi bu kazıyı yeniden
canlandırma kararı alıyor.”
Kültür
ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi’nin desteğiyle 10 yıldır
süren kazılarda önemli bulgulara imza atıldı. Yüksel İnşaat’ın
sponsorluğunda gerçekleştirilen çalışmayla ortaya çıkan Hitit barajı
tamamen işlevsel hale getirildi.
Eylül ayında resmi açılışı yapılacak olan barajla ilgili olarak şunları söylüyor Çınaroğlu:
“Hitit
Kralı Tuthaliya, 10 kadar baraj
yaptırmış. Fakat Alacahöyük’tekinin dışındakiler kayıp. Diğerlerinin
suları ırmaktan beslenirken bizim barajımızın suyu 3 bin 240 yıldır
kayalardan çıkıyor. Burada bulduğumuz bir hiyeroglif kitabe parçasında
barajın Hitit baş tanrıçası Hepat’a
hitaben yapıldığını anladık. Barajımız açıldığı zaman dünyada bir ilk
olacak.”
Alacahöyük’ün
Tunç Çağı ve Hitit döneminde en ihtişamlı hale geldiğini vurguluyor
Çınaroğlu ve Hitit dünyasına ait ilk heykelin de Alacahöyük’te
bulunduğuna dikkat
çekiyor:
“Alacahöyük Hitit döneminde kralların zaman zaman
gelip tapındığı bir yer. Burada bir anıtsal bina var. Binanın önünde de
hiçbir Hitit şehrinde bulunmayan sfenksler ve sfenkslerin önünde
kabartmalı kapı kuleleri bulunuyor. Burada
bulduğumuz ve baş tanrıça Hepat olduğunu düşündüğümüz heykeli, geçen
yıl teşhire koyduk. Heykel çok önceleri bulunmuş ve eski müze binasına
konmuş. Geçen yıl bu binayı Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan devralıp
laboratuvar yaptık. Oradaki
kabartmaları ve bu heykeli de ören yerine taşıdık.”
Çorum Müzesi’nde sergileniyor
Kazı
çalışmalarında ortaya çıkan Sfenksli Kapıdaki Kabartmalı Ortostat’taki
gitar tasviri de dünyadaki ilk gitar tasviri olması açısından
önemli. İlk yıllarda yapılan kazılardan çıkarılan eserler Ankara’daki
Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne giderken artık buluntuların büyük
bölümü Çorum Müzesi’nde, bir kısmı ise Alacahöyük’teki yerel müzede
teşhir ediliyor.
Alacahöyük’ün sadece
10’da birinin kazıldığını belirten Çınaroğlu, 100. yıl etkinlikleri kapsamında yapılacakları şöyle sıralıyor:
“Ziya
Şipal tarafından 100. yıl kitabı hazırlanıyor. Barajın açılışını
yapacağız. 13 Eylül’de Alacahöyük’te düzenlenecek olan
çalıştayda yerli ve yabancı bilim adamları bilimsel tartışmalar
yapacaklar. Ankara’da da belki bir sempozyum düzenlenecek. Ağustos ya
da eylül ayı içinde Milli Piyango Alacahöyük için özel bilet
bastıracak.”
Truva hazinesinden
zengin
Çınaroğlu
dünyada ilk olarak nitelendirilecek bir projeye hazırladıklarını
söylüyor. Fakat söz konusu projenin gerçekleşmesi için 241 bin YTL’ye
ihtiyaç var:
“Alacahöyük’te 1935 - 41 yılları arasında 13 tane
prens ve
prenses mezarı bulundu. Mezarların içinden çıkarılan 24 ayar altın kap
kacaklar, süs eşyaları, güneş kursları, hayvan heykelleri ile eşsiz bir
koleksiyon elde edildi. Truva hazinesinden daha zengin olan bu
buluntular şu anda Anadolu Medeniyetleri
Müzesi’nde sergileniyor.
Kaynak : Milliyet