Kervan Meşhet’e doğru yola çıkmıştı ama başdeve hırsından kuduruyordu.
“ Vay küçük eşek, vay…Demek sende böyle numaralar da varmış. Kovulduğun
kervana geri dönecek kadar yüzsüzmüşsün. Bizi takip ettiğini nasıl oldu
anlayamadım. Bilsem peşimizden geleceğini ne yapar eder seni
engellerdim. Aldım mı ayağımın altına hamur gibi yoğururdum. Belki
şimdi sen önde ben arkadayım ama buna güvenme. Hele bir Meşhet’e
varalım sonrası kolay. Nasılsa İsfahan’a dönüşte kuyruğunu koparır öne
ben geçerim, çünkü kuyruksuz eşeğin peşinden hiçbir deve gitmez. “
Kervan on gün sonra Meşhet’e vardı. Cemal kumaşları kervan sahibinin
oradaki dükkanına teslim etti ve develere baharat yüklendi. Eşek önde,
develer arkada, İsfahan’a dönüş yolculuğu başladı. İlk günler pek sesi
soluğu çıkmayan başdeve sonraki günlerde ileri-geri konuşarak develeri
kandırmak için çaba sarf etmeye başladı.
“ Sayın arkadaşlar, geçmiş geçmiş, biz bugüne ve yarınlara bakalım.
Öyle böyle Meşhet’e geldik, şimdi İsfahan’a dönüyoruz. Meşhet’e
gelirken bir süre kervanın liderliğini ben yaptım. Aslında ben kervanı
Meşhet’e rahatlıkla götürürdüm ya nedense eşek geldi, kervanı Meşhet’e
o götürdü. “
Başdeve konuşurken develerden biri: “ Eşek gelmeseydi biz Meşhet’e zor
varırdık “ deyince başdeve: “ Sus, öyle anlamsız konuşma “ diyerek
deveyi azarladı. “ Beni sen şaşırttırdın. Yok o yol yanlış bu yol
doğru, yok oradan değil buradan gidelim diye diye yolu kaybettirdin.
Benim yolum doğru yoldu, eğer sen karışmasan Meşhet’e eşeksiz giderdik.
Eşek dedim de aklıma geldi, bu eşek molalarda neden yanımıza gelmiyor?
Neden bizimle konuşmuyor? Çünkü eşek bizleri önemsemiyor, bizi küçük
görüyor. Onun gözünde biz pire kadarız. Şimdi soruyorum: Kendini pire
kadar gören ortaya çıksın. Ben pire kadarım desin. İçimizde böyle biri
yok, olmadığına göre de hepimiz eşekten üstünüz, lider de benim. “
Biraz önce başdeveye karşı çıkan deve: “ Lider sen olamazsın, çünkü
kervanın bir lideri var. Kervanın önünde giden liderdir yani eşek
liderdir. “
Bunun üzerine başdeve ayağa kalktı: “ Eşek olsa olsa senin liderindir.
O ancak sana liderlik yapar. Sen bir hiç olduğuna göre eşek bir hiçin
lideridir. Eşek bir hiçtir. “
“Hayır, eşek kanıyla,canıyla oradadır, ben de buradayım. Var olan bir şey hiç olamaz. Eşek hiç değildir, bense hiç değilim. “
Başdeve devenin sözlerine içinden güldü. Asıl amacı eşeği ortaya çekip
onunla kapışmaktı. Deve buna aracı oluyordu. Son söyledikleri gerekli
ortamı hazırlamıştı. Başdeve ağzındaki baklayı çıkardı: “ Eşek orada
sen buradasın. Eşek niye orada gelse ya buraya. “
Deve, başdevenin niyetini anladı. Birden acıdı eşeğe. Durup dururken
eşeğin başı belaya girecekti. Keşke başdeveye karşı çıkmasaydı. Onunla
laf kavgasına girmeseydi. Artık geri dönemezdi: “ Eşek buraya gelir.
Dur, gidip çağırayım.”
Deve, eşeğin yanına gitti: “ Özür dilerim. Rahatsız ettim. Başdeve sizi çağırıyor. “
“ Başdeve mi? Beni mi çağırıyor? Ne işi varmış benimle başdevenin? “
“ Efendim, yola çıktığımızdan beri sizin önde olmanızı hazmedemedi. Hep
kendi önde olsun istiyor. Bütün amacı sizi kervandan uzaklaştırmak. “
“ İyi işte ben gitmiştim, ama kervan Kuhistan Çölü’nde kaybolmuştu. Geri dönmesem haliniz haraptı. “
“ Bunu ben de biliyorum. Hep başdeveye yanlış yaptığını söyledim, onu
uyardım. Tutturmuş bir liderliktir gidiyor. Sizi kıskanıyor. Az önce
kervanı ben Meşhet’e götürürüm diyordu. Ben, eşek gelmeseydi biz
Meşhet’e zor varırdık dedim. Siz gittikten sonra onu şaşırttığımı,
bundan dolayı yolu kaybettiğini söyleyip beni azarladı. “
Deve diğer konuşmaları da anlattıktan sonra eşek: “ Öteki develer neden başdeve ile birlik oluyorlar, ben onu anlayamadım? “
“ Ben de anlayamadım. İki-üç deve gönülsüz dinliyordu onu ama şimdi
sesleri çıkmıyor. Mola verildiğinde başdeve hep konuşuyor, kendini
övüyor. Siz yalnız başınıza bir kenarda dinleniyorsunuz Hiç kendinizden
bahsetmiyorsunuz. Herhalde nedeni bunda aramak gerek.”
“ Demek istediğini anladım. Ben yıllardır kervan çekerim. Asla yolumu
şaşırmadım, çünkü mola verilirken gündüz güneşe, gece yıldızlara
bakarak rotayı ayarlarım. Ne kadar yol gelindiğini, ne kadar yol
gidileceğini hesap ederim. Eğer molalarda sizin yanınıza gelip başdeve
gibi lak-luk yaparsam yolumu şaşırırım. Gel gidelim bakalım, başdeve ne
diyecekmiş? “
“ Efendim, isterseniz gitmeyelim. Başdevenin amacı kavga çıkarmak. “
“ Korkma canım, başdeve de kimmiş? Ben onu suya götürür, susuz getiririm. Başdeve kazdığı kuyuya düşecek.”
Eşek önde, deve arkada hızlı hızlı yürüdüler. Bu sırada deve
düşünüyordu. “ Vay be, eşeğe bak. Canavar kesildi. Kim bilir kim bu?
Rakibi bir başdeve değil ki, başdevenin arkasında on sekiz tane deve
var. Ama herhalde eşek boşa konuşmadı. Başdeveyi tuzağa düşürecekmiş?
Plan hazır demek. Efeler gibi yürüyor. Ben böyle eşeğin yoluna baş
koyarım.”
Deve: “ Efendim, sonuna kadar yanınızdayım. Ölürüm de ayrılmam sizden. “
Eşek: “ Sen cesur bir devesin. Doğruluktan ayrılma. Seni yardımcım yaptım. “
Deve: “ Teşekkür ederim, efendim. Bu göreve layık olmaya çalışacağım.”
Eşek başdevenin önüne gelince arka ayakları üstünde dikildi, ön
ayaklarını beline dayadı, göğsünü şişirdi, kafasını yukarı kaldırdı,
kaşlarını çattı:
“ Evet, seninle konuşmak istiyorum, devecik. Kervandan ayrılıyorsun. Kervan İsfahan’a gidiyor, sen Meşhet’e dönüyorsun.”
Eşek öylesine sert konuşmuştu ki, başdeve şaşırdı. Hem eşek emir
veriyordu. Başdeve kekeledi: “ Devecik mi?! Kim devecik? Meşhet’e niye
döneyim? “
Eşeğin korkusuzluğunu, başdevenin şaşkınlığını gören develer
birer-ikişer eşeğin arkasında toplandılar. Bunda eşek olmadan İsfahan’a
varamayacakları endişesi önemli olmuştu. Başdeveye kalsa o kervanı
Hazar Denizi kıyılarına götürürdü. Yalnız kaldığını gören başdeve ses
çıkaramadı. Daha sonra develer bir daha başdevenin sözlerine
aldanmayacaklarını söyleyerek, onun da İsfahan’a gelmesini eşekten rica
ettiler. Eşek, bu öneriyi kabul etti. Kervan başka olay olmadan
İsfahan’a vardı.
